Met Nerds om Tafel - een podcast over technologie, wetenschap en popcultuur

Een bouwkeet vol Philips-mensen die er geen zin in hadden. Ruim veertig jaar later is ASML een geopolitiek schaakstuk. Hoe dan?
ASML bouwt de machines waarmee de meest geavanceerde chips ter wereld worden gemaakt. Toch krijg je vaak een lege blik als je op een feestje vraagt wat het bedrijf doet. BNR-journalisten Daniël Mol en Maxim van Mil doken twee jaar in die geschiedenis voor hun podcast Ons ASML. Aan tafel vertellen ze hoe ASML in 1984 begon als afsplitsing die Philips liever kwijt dan rijk was, met mensen die dachten dat ze in een sterfhuis zaten. En hoe eerste directeur Gjalt Smit op de terugvlucht uit San Francisco, na een glas rode wijn, ineens wist hoe ASML nummer één kon worden. Daarna komen de gok op extreem ultraviolet licht (EUV) en de spionagezaak die Nederland wakker schudde aan bod. Oud-bestuurder Frits van Hout ontdekte dat ASML zelf op het geopolitieke schaakbord was gezet. Plus: waarom ze bij partner imec op cultuurcursus gingen om met de Brabanders te kunnen samenwerken.
Over Daniël Mol
Daniël Mol is programmamaker bij BNR. Hij presenteert de Cryptocast, stelt De Grote Tech Show samen en is co-producer van De Technoloog. Daarvoor produceerde hij het afscheidsinterview dat Herbert Blankesteijn en Ben van der Burg afnamen bij ASML-topman Martin van den Brink. Samen met Maxim van Mil maakte hij de podcast Ons ASML.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/dani%C3%ABl-mol-33a200216
Ons ASML: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/ons-asml/id6819569525
Over Maxim van Mil
Maxim van Mil is tech- en beursjournalist bij BNR en dagelijks te horen in BNR Beurs. Voor Ons ASML deed hij twee jaar onderzoek naar de geschiedenis van het bedrijf, tot in het eigen archief van ASML. Hij legt uit waarom zelfs beursanalisten vaak niet precies weten wat ASML maakt.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/maxim-van-mil
Ons ASML: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/ons-asml/id6819569525
In deze aflevering
0:00:13 Intro: wat doet ASML eigenlijk, en waarom weet bijna niemand dat?
0:05:25 Nerdbekering in de cleanroom, bij het afscheid van Martin van den Brink
0:12:01 Gesprek over spionage en geopolitiek
0:17:52 Van Natlab-idee tot sterfhuis vol Philips-mensen zonder zin
0:22:25 Gjalt Smit, een glas rode wijn en drie regels om nummer één te worden
0:35:44 De gok op extreem ultraviolet, en klanten die mee moesten investeren
0:46:36 Frits van Hout: niet aan het schaakbord, maar erop
0:53:22 Cultuurcursus bij imec om met de Brabanders te kunnen werken
1:00:43 Luistervraag van Joris Matthijsen: welke vraag bleef onbeantwoord?
1:05:33 Luistervraag van Alex Schoonkind: hoe krijgen we meer ASML's in Nederland?
Sponsor: Alliander
Kijk op https://werkenbij.alliander.com/
Genoemd in deze aflevering
Ons ASML, de BNR-podcast van Daniël en Maxim: acht afleveringen, wekelijks vanaf vrijdag 16 oktober 2026
Het ontstaansverhaal van ASML, de start in 1984 volgens ASML zelf
EUV-lithografiesystemen, ASML legt extreem ultraviolet uit
Lenzen en spiegels, achtergrond bij optiek en High-NA
Lessons Learned from ASML, boek van Susanne van der Velden en Mohammad Nasir Nasiri
Le Chat van Mistral AI, Franse chatassistent die Daniël noemt
Tips van de tafel
Maxim van Mil: wil je echt snappen waarom ASML slaagde, zoek dan het boek van Susanne van der Velden op, het resultaat van ruim tien jaar onderzoek naar het bedrijf.
Daniël Mol: luister Ons ASML voor het hele verhaal, van de eerste bouwkeet tot de geopolitiek van nu.
Daniël Mol: wie Europese tech wil steunen, begint bij gebruiken. Probeer bijvoorbeeld eens Le Chat van Mistral AI.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je wifi haalt de wc-deur niet en ASML-licht haalt de lucht niet. Zelfde natuurkunde. Twee nerdpodcasts, één tafel: wat kan er misgaan?
Snelle wifi strandt bij de wc-deur en dat is dezelfde natuurkunde die ASML hoofdpijn bezorgt. In deze crossover met de Scientias Podcast schuiven Randal en Jurian aan bij natuurkundige Diederik Jekel en hoofdredacteur Krijn Soeteman. Diederik legt uit waarom de 5 GHz-band meer snelheid kan bieden maar vaak minder ver reikt dan 2,4 GHz, hoe je router met golfjes precies op jouw telefoon mikt en waarom extreem ultraviolet licht alleen in vacuüm en via spiegels overleeft. Elke spiegel kaatst hooguit zo'n 70 procent terug, dus na drie spiegels is bijna twee derde al weg. Daartussen: waar het woord nerd vandaan komt, Jurians ode aan honkbalstatisticus Bill James, Randals liefde voor Amiga-ontwerper Jay Miner en de vraag waarom chips warm blijven worden. Tot slot vertelt Randal hoe hij bijna zijn eigen internetprovider is en waarom het feest pas bij aflevering 512 komt.
Over Diederik Jekel
Diederik Jekel is natuurkundige, wetenschapsjournalist en televisiepresentator, opgeleid aan de Universiteit Twente en sinds 2010 fulltime wetenschapsjournalist nadat hij bij De Wereld Draait Door over wetenschap mocht vertellen. In 2025 kreeg hij samen met Anna Gimbrère de Irispenning voor excellente wetenschapscommunicatie. In deze aflevering is hij de uitlegger van dienst, van wifi-golfjes tot EUV-licht.
LinkedIn: linkedin.com/in/diederik-jekel-15543a1
Website: diederikjekel.nl
Over Krijn Soeteman
Krijn Soeteman is hoofdredacteur van Scientias en maakt daar samen met Diederik de Scientias Podcast. Hij is sinds 2010 wetenschaps- en techjournalist, was voorzitter van de vereniging van wetenschapsjournalisten VWN en schreef in 2018 Cryptovaluta voor Dummies. Hij zat al meerdere keren bij MNOT aan tafel en is in deze aflevering gastheer en gast tegelijk.
LinkedIn: linkedin.com/in/krijnsoeteman
Website: ksoeteman.nl
In deze aflevering
0:00:12 Intro: twee nerdpodcasts, één tafel en vijf Tweakers-vrienden met een kroegidee
0:05:38 Waar het woord nerd vandaan komt: Dr. Seuss of de jeugd van Detroit
0:15:07 Rolf Hut over ongegeneerd enthousiast zijn (en de valkuil van de betweter)
0:23:12 Jurians favoriete nerd: Bill James en de honkbalstatistiek achter Moneyball
0:28:11 Wifi-golfjes: 2,4 tegen 5 GHz en waarom snelle wifi bij de wc-deur kan stranden
0:38:49 Felienne Hermans, Jay Miner en de pootafdruk in de Amiga 1000
0:55:28 ASML: chips belichten met licht dat door alles wordt opgeslokt
1:05:58 Waarom chips warm worden en de wet van Moore begint te piepen
1:12:51 Luistervraag van Boba: de best beluisterde en meest ondergewaardeerde afleveringen
1:16:22 Randal wordt zijn eigen internetprovider, en het feest bij aflevering 512
Sponsor: Rabobank
Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT
Genoemd in deze aflevering
Scientias Podcast, de wetenschapspodcast van Diederik en Krijn
De grootste machine ooit: het stroomnet, deel 1, volgens Krijn hun best beluisterde aflevering
EUV-lithografie volgens ZEISS, de spiegelbouwer over vacuüm en maximaal 70 procent reflectie
MNOT S09E24 met Rolf Hut, bron van Randals favoriete nerddefinitie
MNOT 459: 160 servers verhuizen, de ColoClue-aflevering met Tjerk Jan Vonk en Niels Raijer
MNOT 432: Van hobbynerd tot providerbaas, Nick Bouwhuis bouwt zijn eigen provider
ColoClue, vereniging waar netwerknerds zelf serverruimte delen
Hedy, de programmeertaal voor het onderwijs van Felienne Hermans
Amiga in het Computer History Museum, over de Amiga 1000 en de bijdragen van Jay Miner
Moneyball, boek van Michael Lewis over honkbal en statistiek
Tips van de tafel
Randal: Geef 2,4 en 5 GHz dezelfde netwerknaam en laat router en telefoon zelf uitzoeken welke band op welke plek het beste werkt.
Krijn: Uitzondering op die regel: een oud apparaat dat het gecombineerde netwerk niet snapt, zet je wel bewust vast op 2,4 GHz.
Jurian: Begrijp je iemands nerdonderwerp niet, wuif het dan niet weg maar vraag: neem ons eens mee, wat is hier zo interessant aan?
Diederik: Wil je snappen waarom programmeren werkt zoals het werkt, luister dan de computerreeks van de Scientias Podcast, van transistor tot programmeertaal.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een boek over Ali Niknam lezen en daarna juist klant willen worden bij bunq. Wat zag Randal dat Jurian niet zag?
Hoe schrijf je een biografie als de hoofdpersoon niet wil meewerken? NRC-journalist Stijn Bronzwaer onderzocht met twee collega's het leven van Ali Niknam, de ondernemer achter TransIP en bunq. Hij vertelt hoe je bronnen beschermt, interne documenten controleert en ook het perspectief van een tegenstribbelende hoofdpersoon overeind houdt. Randal en Jurian botsen ondertussen op de vraag wat je van een succesvolle ondernemer mag verwachten. Is die tomeloze werkdrift de motor van bunq, of inmiddels ook de rem? Het gaat over communiceren als computers, klanten die hun spaargeld verliezen aan oplichters en medewerkers die het werktempo later missen. En dan wil Randal zelf overstappen: de chatbot beantwoordt al zijn vragen, maar twee betaalde gezinsaccounts blijken een heel ander verhaal.
Over Stijn Bronzwaer
Stijn Bronzwaer is chef van de onderzoeksredactie van NRC en schrijft over technologie en de mensen achter techbedrijven. Met Joris Kooiman en Merijn Rengers schreef hij eerder De Machine, over Booking.com. Voor hun nieuwe boek Ali Niknam: De eenzame strijd van een techmiljardair onderzochten ze de opkomst, ambities en werkwijze van de ondernemer achter onder meer bunq.
Stijn Bronzwaer op LinkedIn
Artikelen van Stijn Bronzwaer bij NRC
Ali Niknam bij NRC Boeken
In deze aflevering
0:00:00 Een biografie die Randal juist richting bunq duwt
0:02:21 Waarom Ali Niknam een heel boek verdient
0:07:40 Een hoofdpersoon die niet wil meewerken
0:12:27 Bronnen beschermen en documenten controleren
0:23:00 Van jonge computernerd tot techmiljardair
0:34:21 Waarom verzet tegen kritiek juist blijft hangen
0:40:59 Spaargeld kwijt: wie krijgt de woede over zich heen?
0:51:52 Robospeak, werktempo en de grenzen van micromanagement
1:04:22 Luistervraag van Boba: zou je bij bunq willen werken?
1:11:18 Luistervragen: overstappen naar bunq en praten met je bankrekening
Sponsor: Alliander
Kijk op https://werkenbij.alliander.com/
Genoemd in deze aflevering
Ali Niknam: De eenzame strijd van een techmiljardair, de biografie die centraal staat in het gesprek.
De Machine, eerder onderzoek van dezelfde auteurs naar Booking.com.
bunq, de internetbank waarover de meningen aan tafel uiteenlopen.
TransIP, het hostingbedrijf uit Niknams eerdere ondernemersjaren.
Glassdoor, werknemersreviews die in het boek een rol spelen.
Stijn Bronzwaer bij PersVeilig, achtergrond over juridische druk op onderzoeksjournalisten.
Tips van de tafel
Stijn: Controleer een intern document ook bij mensen die erbij waren; het document alleen is niet de hele verificatie.
Jurian: Lees de biografie van Ali Niknam en leen hem daarna uit aan iemand met wie je erover wilt doorpraten.
Randal: Reken bij een overstap naar bunq met alle gebruikers en benodigde passen in je gezin, niet alleen met het aantal rekeningen.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

BlizzCon is een pretpark voor fans. Maar wie bewaart je games als de servers en winkels verdwijnen?
Yannick Spinner ging voor Tweakers naar BlizzCon, waar Blizzard fans niet alleen nieuwe games laat zien, maar ze ook samenbrengt in cosplay, queues en een berg exclusieve loot. Hij vertelt waarom zo'n reis tegelijk journalistiek werk en een overprikkelend pretpark is, en waarom World of Warcraft Forever precies het soort aankondiging is waar oude spelers weer voor wakker worden.
Met Randal en Jurian gaat het ook over Roblox en de sociale druk van digitale cosmetics, Nintendo's nieuwe Ocarina of Time, en de vraag wat je eigenlijk koopt als een game alleen nog digitaal bestaat. Kun je een game bezitten als een uitgever de stekker eruit kan trekken? En mag een journalist die zeldzame cape van duizend euro dan houden?
Over Yannick Spinner
Yannick Spinner is journalist bij Tweakers. Hij schrijft er onder meer over games en reisde voor de redactie naar BlizzCon 2026.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/yannick-spinner-a26644a3
Website: https://tweakers.net/
Sponsor: Alliander
Kijk op https://werkenbij.alliander.com/
In deze aflevering
0:00:00 BlizzCon door de ogen van een Tweakers-journalist
0:09:00 Van Overwatch tot World of Warcraft, wat Blizzard zo eigen maakt
0:17:30 World of Warcraft Forever en waarom oude spelers terugkomen
0:28:29 [Alliander, sponsor]
0:44:30 Roblox, dopamine en de status van digitale cosmetics
0:51:45 Ocarina of Time opnieuw kopen, en dan toch gaan springen
0:58:30 Blizzard als fanfeest, met cosplay en journalistieke grenzen
1:02:00 Een cape van duizend euro en de ethiek van gratis goodies
1:08:00 Luistervraag: verdwijnen games als de schijfjes verdwijnen?
1:16:00 Nintendo is niet evil, of toch niet?
Genoemd in deze aflevering
World of Warcraft bij BlizzCon 2026, Blizzard over Midnight en World of Warcraft Forever: https://worldofwarcraft.blizzard.com/en-gb/news/24301145
BlizzCon, het officiële Blizzard-evenement: https://blizzcon.com/en-us/
Stop Destroying Videogames, reactie van de Europese Commissie: https://citizens-initiative.europa.eu/stop-destroying-videogames-commissions-reply-european-citizens-initiative_en
Stop Killing Games, campagne voor speelbare games na het einde van ondersteuning: https://www.stopkillinggames.com/en
Tweakers, nieuws en achtergrond over technologie en games: https://tweakers.net/
Tips van de tafel
Yannick: Stem met je portemonnee als je fysieke games belangrijk vindt, maar wees eerlijk over je eigen digitale aankopen.
Jurian: Verkoop geen gratis pers-goodies voor persoonlijk gewin, geef ze liever door aan iemand die er blij van wordt.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een laptop in je rugzak, een scherm op je neus en 130 kilometer te gaan. Kun je al wandelend een app bouwen?
Caesar Schoorl, Max Helmantel en Stijn Smit liepen zes dagen over de Camino en bouwden onderweg met AI een app voor MIND. Randal vraagt hoe je dat doet zonder toetsenbord, met regen op je bril en een halve elektronicawinkel op je rug. Hun gereedschap: XREAL-brillen, een omgebouwde Switch-controller, spraakbesturing en Starlink. Hun doel: mentale gezondheid bespreekbaar maken met een persoonlijk weerbericht. Dat klinkt als een vrolijke techstunt, totdat Stijn zijn rugzak weegt: 16,5 kilo. We horen hoe ze hun AI-agents voorbereidden, waarom een werkende app nog geen veilige app is en hoeveel bezinning er overblijft als je ondertussen code laat schrijven. Plus: de luistervraag of je dit niet gewoon zonder scherm kunt doen, en wat deze bouwers vinden van AI-veganisten.
Over Caesar Schoorl
Caesar Schoorl is AI-consultant en trainer bij WAISE en docent bij Beeckestijn Business School. Hij organiseert ook hackathons en schrijft over AI en leren. Bij Back to Being combineert hij zijn interesse in nieuwe techniek met een app voor MIND.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/caesar-schoorl-ai
Website: https://www.caesarschoorl.com/
Over Max Helmantel
Max Helmantel is ontwerper, spreker en medeoprichter en CEO van Kaires, dat achtergrondmuziek voor winkels afstemt op de omgeving. Zijn werk draait om creativiteit en AI. Voor de Camino-app werkte hij aan het ontwerp en het idee om je mentale toestand als weerbericht te verbeelden.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/maxhelmantel/nl
Kaires: https://kaires.nl/over-ons
Over Stijn Smit
Stijn Smit is medeoprichter en CTO van Kaires en geeft AI-trainingen. Hij richt zich op de technische kant van AI-toepassingen. Voor de wandeltocht bereidde hij de codebasis, ontwerpen en afspraken rond gegevensverwerking voor, zodat de AI-agents onderweg gericht aan de app konden werken.
LinkedIn: https://nl.linkedin.com/in/stijn-smit-ai
Kaires: https://kaires.nl/over-ons
In deze aflevering
0:00:00 Een app bouwen tijdens 130 kilometer wandelen
0:03:01 AI leren, trainingen geven en een kantoor vol nerds
0:10:20 Waarom de Camino ineens een bouwplaats werd
0:13:10 Een mentaal weerbericht voor MIND
0:25:44 Schermbrillen, Switch-controllers en Starlink op je rug
0:36:18 De voorbereiding achter zes dagen bouwen met AI
0:47:29 Een bijna voltooide app, onweer en te veel bagage
1:00:52 Reacties op de tocht en de laatste veiligheidschecks
1:11:22 Luistervragen: zonder scherm bouwen en mentale gezondheid delen
1:14:12 Luistervragen: multitasken, tokenkosten en AI-veganisten
Sponsor: Rabobank
Misschien niet de eerste plek waar je kijkt als IT’er, maar wel één waar je je sneller thuis voelt dan je denkt. Ontdek waarom op rabobank.jobs/IT: https://rabobank.jobs/en/campaign/wavemakers/?utm_source=non_digital&utm_medium=redirect_slashit&utm_campaign=it_wavemaker_2024_interest_desire
Genoemd in deze aflevering
Back to Being: https://backtobeing.tech/, het project en het verslag van de tocht
MIND: https://wijzijnmind.nl/, informatie en ondersteuning rond mentale gezondheid
XREAL: https://www.xreal.com/, de schermbrillen waarmee ze onderweg hun laptop zagen
Wispr Flow: https://wisprflow.ai/, spraakbesturing als vervanging voor onderweg typen
Starlink Mini: https://starlink.com/us/specifications/5, de draagbare satellietverbinding op hun rugzak
Claude Code: https://code.claude.com/docs, het gereedschap voor hun AI-agents tijdens de bouw
n8n: https://docs.n8n.io/, automatiseringen bouwen met onderling verbonden stappen
Tips van de tafel
Stijn Smit: leg ontwerpen, gegevensstromen en afspraken vooraf vast, zodat je AI-agents niet telkens opnieuw hoeven uit te zoeken wat je wilt bouwen.
Max Helmantel: houd visuele feedback in je werkproces: alleen praten met een agent is lastig als je moet beoordelen hoe een app eruitziet.
Caesar Schoorl: laat een bijna voltooide app ook door een securitypartner testen voordat je hem overdraagt; werkend is nog niet hetzelfde als veilig.
See omnystudio.com/listener for privacy information.